Schotlands oostkust: van Edinburgh naar Aberdeen

De spoorlijn tussen Edinburgh en Aberdeen volgt Schotlands oostkust, van de hoofdstad naar de op twee na grootste stad van het land. Reizigers richten zich vaak op de bekendere Schotse spoorlijnen, zoals de West Highland Line, maar deze reis langs de kust blijft een van 's lands meest ondergewaardeerde slow travel reizen. Van de Firth of Forth met zijn eilanden en de verre Pentland Hills, tot de Tay Estuary waar de trein boven het water lijkt te zweven: de lijn ontvouwt zich door een landschap van stranden, kliffen en landbouwgrond. In Angus lopen de sporen parallel aan lange zandstranden, terwijl het terrein ten noorden van Stonehaven ruiger wordt, met de grillige kliffen van Aberdeenshire en de Noordzee die vanuit het treinraampje te zien zijn.

Toen deze spoorlijn halverwege de 19e eeuw werd geopend, verbond hij gemeenschappen die voorheen afhankelijk waren van de kustvaart. De spoorlijn vervoerde steen, vis en textiel naar groeiende markten en zorgde ervoor dat mensen gemakkelijk konden reizen tussen het industriële Dundee, het landelijke Fife en de havens in het noordoosten. Toerisme volgde al snel, mede dankzij de voltooiing van de Forth en Tay Bridges, die beide nog altijd worden gezien als triomfen van de Schotse techniek. Tegenwoordig wordt de lijn nog steeds gebruikt door toeristen, maar is het ook een belangrijke forensenlijn tussen de steden langs de route en verder daarbuiten via de East Coast Main Line van Edinburgh naar het noorden van Engeland en verder naar Londen. 

Lees verder voor alles wat je moet weten over de reis van Edinburgh naar Aberdeen: de treinen, de tickets en wat je onderweg allemaal ziet.

Voor meer exclusieve inzichten in schilderachtige treinroutes, slow travel-inspiratie en tips van insiders, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.

OpenStreetMap contributors/openstreetmap.org/CC BY 3.0

Edinburgh naar Aberdeen: de trein

Diensten en vervoerders

De route van Edinburgh naar Aberdeen combineert twee lijnen: de Edinburgh to Dundee Line and the Dundee to Aberdeen Line, die samen zo'n 148 kilometer aan kustspoor vormen. ScotRail verzorgt het merendeel van de diensten, waarbij de treinen meestal de hele dag door elk uur rijden. LNER rijdt dagelijks tot vier rechtstreekse treinen tussen London King's Cross en Aberdeen, met stops in Edinburgh, Dundee en verschillende tussenstations. 

Reistijd en tussenstops

Snelle diensten tussen Edinburgh en Aberdeen duren twee uur en 20 minuten, terwijl andere ritten met extra tussenstops er eerder twee uur en 45 minuten over doen. Vrijwel alle treinen stoppen in Haymarket, Leuchars, Dundee, Arbroath, Montrose en Stonehaven voordat ze in Aberdeen aankomen. Sommige treinen overdag stoppen ook op extra stations, waaronder Inverkeithing, Kirkcaldy, Cupar, Ladybank, Markinch en Broughty Ferry.

Treinen van Scotrail en LNER op station Leuchars.

Treinen en voorzieningen aan boord

ScotRail zet twee hoofdtypen treinen in op dit traject. De Inter7City-hogesnelheidstreinen hebben vier wagons, waaronder een eerste klas gedeelte. Het interieur is voorzien van grote stoelen, tafels, airconditioning, gratis wifi en stopcontacten bij elke zitplaats (hoewel de wifi soms onstabiel kan zijn en de stopcontacten niet altijd werken, dus zorg dat je apparaat volledig is opgeladen voordat je op reis gaat). Er rijdt een cateringkarretje door de trein met drankjes en snacks. Sommige diensten van ScotRail maken gebruik van Class 170 'Turbostar'-dieseltreinen. Deze hebben twee of drie wagons, alleen standaardzitplaatsen, gratis wifi en toegankelijke toiletten. Ze kunnen druk zijn tijdens de spitsuren op werkdagen (08:00-09:00 en 17:00-19:00), maar door de grote ramen zijn ze uitstekend geschikt om van het uitzicht op de kust te genieten.

LNER Azuma-treinen zijn langer, meestal negen of tien wagons, met zowel Standard als First Class. Eerste klas-passagiers hebben bredere stoelen, stopcontacten, bediening aan de zitplaats en gratis eten en drinken. De Standard Class biedt een café-bar en gratis wifi in de hele trein.

Tickets en passen

• Advance-tickets zijn het voordeligst, maar binden je aan een specifieke trein.

• Anytime- en Off-Peak-tickets bieden flexibiliteit en kunnen worden gebruikt om de reis te onderbreken, mits je op dezelfde dag verder reist.

• Interrail -passen zijn geldig bij alle vervoerders voor inwoners van buiten het VK . Zitplaatsreserveringen zijn gratis en worden aanbevolen, vooral in LNER-treinen.

De reis onderbreken

Je kunt je reis onderbreken met een Anytime- of Off-Peak-ticket, ideaal voor tussenstops langs de lijn. Met Advance-tickets is dit niet toegestaan. De meeste stations liggen op loopafstand van de stadscentra, waardoor je gemakkelijk kunt uitstappen, een paar uur op ontdekkingstocht kunt gaan en later op de dag je weg naar het noorden kunt vervolgen.

Als je de stad wilt verkennen, biedt Dundee het V&A Dundee, de McManus Art Gallery en een groeiende foodscene rond het waterfront. Wie de benen wil strekken, kan stoppen in Kirkcaldy voor een deel van het Fife Coastal Path, of in Arbroath, waar de esplanade leidt naar brede stranden langs de Angus Coastal Route. Voor een lunch aan zee is Stonehaven een goede keuze, met The Bay Fish & Chips en Auntie Betty’s ijs aan de rand van het strand.

John-Mark Strange

Edinburgh.

Van Edinburgh naar Aberdeen: de reis

Edinburgh

Treinen vertrekken vanaf Edinburgh Waverley, midden in het hart van de stad. Voordat je op reis gaat, is het de moeite waard om de tijd te nemen om Calton Hill te verkennen voor een panoramisch uitzicht, of om door Princes Street Gardens onder het kasteel te wandelen. The National Gallery of Scotland en het Scott Monument liggen beide op slechts een paar minuten lopen. Voor een lekkere maaltijd serveert The Outsider op George IV Bridge moderne Schotse gerechten met een vrij uitzicht op Edinburgh Castle, terwijl The Devil’s Advocate in Advocate’s Close Schotse gerechten en een uitgebreide whiskykaart biedt in een omgebouwd Victoriaans pomphuis.

Na het vertrek uit Waverley passeert de trein Haymarket en enkele voorstedelijke stations, om daarna omhoog te klimmen richting Dalmeny. Hier mindert de trein vaart op de Forth Bridge, een enorme rode staalconstructie die in 1890 werd voltooid. Het cantilever-ontwerp is nog altijd een van ’s werelds bekendste technische hoogstandjes. Vanuit het raam zie je beneden het eiland Inchgarvie liggen, een rotspunt in het midden van de Forth die ooit deel uitmaakte van de oorspronkelijke fundering van de brug. Op het eiland stond ooit een 15e-eeuws kasteel, en langs de rand kun je nog altijd de resten van geschutsopstellingen uit de Tweede Wereldoorlog zien. Eromheen varen vissersboten en loodsboten over het water, en op heldere dagen verschijnen de Pentland Hills aan de zuidelijke horizon achter Edinburgh.

Esteban

De Forth Rail Bridge.

Inverkeithing

De eerste halte ten noorden van de Forth Bridge is Inverkeithing, hoog gelegen boven de Firth of Forth met een weids uitzicht over de riviermonding. De treinen van LNER stoppen hier, net als een paar ScotRail-treinen per dag, terwijl andere treinen de binnenlandse route naar Cupar nemen. Terwijl het spoor de brug verlaat en met een bocht de stad inloopt, wordt het uitzicht over het water steeds weidser. Bij eb glinsteren de zandbanken met poelen van licht en liggen er kleine bootjes op de drooggevallen platen. Vanaf het station is het maar een klein stukje lopen naar de oude haven en het Ferry Hills Viewpoint, waar de rode spanten van de brug de skyline domineren.

Nick Augustat

Het strand van Kirkcaldy.

Kirkcaldy

De trein vervolgt zijn weg langs de kust van Fife en rijdt vlak langs het water, met in de verte een glimp van het Isle of May (vanuit Edinburgh of Anstruther kun je een boottocht naar het eiland maken). Kirkcaldy, de geboorteplaats van de econoom Adam Smith, heeft een lange boulevard die uitkijkt over de Forth. Het Fife Coastal Path loopt dwars door de stad en maakt deel uit van een wandelroute van 117 mijl tussen Kincardine en Newburgh die rustige stranden, uitzichten vanaf de kliffen en idyllische vissersdorpjes als Anstruther, Crail en St. Monans met elkaar verbindt.

Isabela Martin

St. Andrews. 

Leuchars

Voorbij landerijen en lage heuvels bereikt de trein Leuchars, het dichtstbijzijnde station bij St Andrews, dat op 15 minuten rijden met de bus ligt. St Andrews herbergt de oudste universiteit van Schotland, een middeleeuwse kathedraalruïne en de beroemde Old Course, die wordt beschouwd als de bakermat van de golfsport. De stenen straatjes, wandelingen langs de zee en knusse cafés maken de stad perfect voor een uitstapje van een halve dag. Kijk vanuit de trein uit naar het weidse uitzicht in het noorden over de Eden Estuary.

Thomas Mills

De Tay Rail Bridge.

Dundee

De trein mindert vaart als hij de Tay Bridge oversteekt en rijdt ruim drie kilometer over de rivier. Aan het begin en einde van de brug bevinden de pijlers en vakwerkdragers zich op gelijke hoogte met de ramen, en aan weerszijden strekt de weidse Firth of Tay zich uit. Hierdoor voelt het heel even alsof de trein vlak over het water glijdt. De donkere stompen van de oorspronkelijke brug, die in 1879 tijdens een storm instortte bij een van de ergste treinrampen in het Verenigd Koninkrijk, zijn nog altijd te zien naast de nieuwe constructie.

Thomas Mills

Het V&A en RRS Discovery.

Dundee, ooit beroemd om jute en jam, heeft zichzelf opnieuw uitgevonden met behulp van design en technologie. Het V&A Dundee, ontworpen door Kengo Kuma en gebouwd in de vorm van de boeg van een schip, staat aan de waterkant naast de RRS Discovery, het Antarctische onderzoeksschip. De McManus Art Gallery en het Verdant Works museum belichten het industriële en artistieke erfgoed van de stad. Voor eten, The Bach, en Pacamara zijn populaire brunchplekken onder locals, terwijl Gallery 48 kleine gerechten en Spaanse wijnen serveert in een moderne, op kunst gerichte ruimte.

Zodra de trein vertrekt, rijdt hij door tunnels in de kliffen en komt hij weer tevoorschijn langs de Tay Estuary, waarbij hij de kustlijn volgt langs Broughty Ferry met zijn jachten en kleine strand.

Arbroath Abbey.

Arbroath

Voorbij het open platteland rijdt de trein Arbroath binnen, waar rokerijen nog altijd de kenmerkende Arbroath smokies van de stad produceren (schelvis gerookt boven beukenhout). De lange esplanade strekt zich vanuit de haven naar het oosten uit en maakt deel uit van de Angus Coastal Route, die je helemaal tot aan Montrose kunt bewandelen of fietsen. De rode zandstenen ruïnes van Arbroath Abbey staan vlakbij het centrum en markeren de plek waar in 1320 de Declaration of Arbroath werd ondertekend.

Ben Jones

Angus Coastal Route tussen Arbroath and Montrose.

Montrose

Tussen Arbroath en Montrose passeert de trein Lunan Bay, een sikkelvormig strand met wit zand dat vaak leeg is, op een enkele wandelaar of surfer na. Zodra het spoor Montrose nadert, rijdt de trein over de brug over de Montrose Basin, een getijdenlagune en natuurreservaat dat bekendstaat om de kleine rietganzen, scholeksters en zeehonden. In het Basin Visitor Centre vind je telescopen en wandelroutes om vogels te spotten.

Oliver Paaske

Montrose Basin.

In de High Street van de stad vind je verschillende cafés, zoals The Coffee House , gevestigd in het oude stadhuis met kale stenen muren en decadente chocoladetaart, en het strand is lang, vlak en vaak heerlijk rustig.

Brad Wang

Stonehaven Harbour.

Stonehaven

Ten noorden van Montrose rijdt de trein door open landbouwgebied met weidse uitzichten over de velden en af en toe een glimp van de Noordzee vanaf de hoger gelegen delen. Terwijl het spoor landinwaarts buigt, daalt het af in de vallei boven Stonehaven, een stadje rond een beschutte baai met een kleine haven, een strand en een lange promenade (en een van de hoogtepunten van de spoorlijn).

Vanaf het station van Stonehaven brengt een korte wandeling bergafwaarts je naar E. Giulianotti, een snoepwinkel die door een familie wordt gerund en dateert uit de jaren 1890, en het nabijgelegen Market Square, vol met zelfstandige winkels. De straten leiden naar de haven, waar het Marine Hotel uitkijkt over het water vanuit het zuiden en bieren serveert van de lokale brouwerij Six°North. Vanaf hier loopt een kustpad omhoog langs de kliffen naar Dunnottar Castle, een van Schotlands meest indrukwekkende ruïnes, die de torens van het kasteel onthult op een landtong die aan drie kanten door de zee wordt omringd.

Jonathan Rathgeb

Dunnottar Castle.

Langs de promenade staan veel bezoekers in de rij voor fish and chips bij The Bay Fish and Chip Shop, gevolgd door een ijsje van Aunty Bettys hier direct naast. Als je terugloopt naar het stadje, beweert de Carron Fish Bar de gefrituurde Marsreep te hebben uitgevonden en serveert nu allerlei gefrituurde lekkernijen.

Brad Wang

Uitzicht op de Noordzee tussen Stonehaven and Aberdeen.

Aberdeen

Voorbij Stonehaven volgt het spoor een van de meest opvallende kusttrajecten van de route. De trein rijdt hoog boven de zee en passeert kliffen, groene landtongen en af en toe een baai waar de golven diep beneden omslaan. Velden strekken zich landinwaarts uit, en op zee kun je aan de horizon vissersboten of olietankers spotten.

Adrienne Salmon

Marischal College.

Zodra de trein Aberdeen binnenrijdt, wordt het landschap stedelijk en verschijnen de eerste granieten huizenrijen aan de rand van de stad. Aberdeen staat bekend als de 'Granite City' en ontleent zijn bijnaam aan het lokaal gewonnen gesteente dat zilver glinstert als het licht erop valt. Het meest opvallende voorbeeld is Marischal College, een immens neogotisch gebouw met torenspitsen en pinakels dat in 1906 werd voltooid, en het op één na grootste granieten gebouw ter wereld. 

Ga voor eten in het stadscentrum naar Bandit Bakery voor zuurdesembrood en veganistische zoetigheden, of ga voor comfortfood in zuidelijke stijl naar Maggie’s Grill, of proef lokale vis en zeevruchten bij het door Michelin aanbevolen Moonfish Café dat verscholen ligt naast St. Nicholas Kirk.

Gavin Kelman

Vuurtoren van Aberdeen.

Beneden aan het water ligt Footdee (lokaal bekend als Fittie) vlak naast de ingang van de haven. Het kleine netwerk van negentiende-eeuwse huisjes werd ooit gebouwd voor vissers, waarbij elk huis naar binnen is gericht op een binnenplaats om het te beschermen tegen de wind. De lange boulevard van de stad begint hier en strekt zich ruim drie kilometer naar het noorden uit. Op warmere dagen is het er gezellig druk met wandelaars, fietsers en surfers, en staat het vol met foodtrucks. Voor de kust kun je soms dolfijnen spotten (het best te zien met een cappuccino van Greyhope Bay bij de Torry Battery aan de overkant van de havenmonding).

In Old Aberdeen leidt een wirwar van smalle steegjes en straten langs de eeuwenoude gebouwen van de University of Aberdeen, opgericht in 1495. De wijk is rustig en groen, met de granieten torens van St Machar’s Cathedral die boven de bomen uitsteken. Vlakbij ligt de St Machar Bar is een gevestigde lokale pub, klein en vriendelijk, bekend om zijn 'real ales' en knusse interieur.

martin bennie

Loch Muick, vlak bij Balmoral.

Voorbij Aberdeen

Vanaf Aberdeen kun je gemakkelijk het noorden en noordoosten van Schotland verder verkennen. Royal Deeside ligt in het westen langs de rivier de Dee. Er rijden bussen naar Banchory, Aboyne en Ballater, door bossen, langs kastelen en voormalige koninklijke landgoederen. Balmoral Castle is in de zomer geopend voor bezoekers, en er zijn wandel- en fietsroutes langs de Deeside Way.

John-Mark Strange

Portsoy.

In het noorden verbindt de Moray Coast de kleine haventjes van Pennan, Cullen, Portsoy en Elgin, die allemaal met de bus bereikbaar zijn vanaf Aberdeen of Inverness. Pennan staat bekend om de rode telefooncel uit de film Local Hero, while Cullen indrukwekkende natuurlijke rotsbogen in zee heeft en de bakermat is van de traditionele vissoep Cullen skink. Portsoy organiseert jaarlijks een botenfestival ter ere van traditionele zeilschepen.

Met de trein kun je van Aberdeen naar Inverness reizen, waarbij je de kust volgt langs Elgin, Forres en Nairn, met uitzicht over de Moray Firth. Vanaf Inverness lopen de spoorlijnen door naar Kyle of Lochalsh via de Kyle Line, Wick en Thurso via de Far North Line, of naar het zuiden naar Perth via de Highland Main Line, drie van Schotlands meest gevierde treinreizen.

Neem een reis langs de oostkust van Schotland naar Aberdeen, of reis met de trein naar Aberdeen en Royal Deeside voor victoriaanse dorpjes en lange wandelingen langs de rivier. Bekijk onze andere slow travel vakanties naar Schotland.

Lees onze gids voor een bezoek aan Schotland, over de kunst van slow travel, of waarom we zo graag de lokale trein nemen.