In gesprek met Sarah B Marks

H: Hallo, ik ben Harriet, Content Lead bij Byway, en ik zit hier in een knusse GWR-stoel aan het raam, samen met Sarah Marks.

S: Hallo. Ik ben Sarah B Marks en ik maak video's over vakanties zonder te vliegen en treinreizen.

H: Ik ben echt heel blij dat je deze route van Londen Paddington naar Bath hebt gekozen voor ons gesprek. Het is een prachtige route. 

S: Dat is het zeker. Ik ben er heel dol op geworden. Oh, kijk, het klaart op.

H: Zullen we, tussen het naar buiten staren door op deze typisch grijze maar sfeervolle winterochtend, beginnen met wat je interesse in treinreizen heeft gewekt?

S: Het was eigenlijk tijdens mijn masteropleiding toen een van mijn vrienden vertelde hoe schadelijk vliegen is voor het klimaat. Op dat moment vloog ik echt heel vaak. Ik ging misschien wel 3 of 4 keer per jaar op vakantie, en altijd met het vliegtuig. Dat was voor mij de standaard. Als tiener had ik al veel reislust; ik wilde heel graag de wereld ontdekken.

Maar ik maakte me grote zorgen over klimaatverandering, dus stelde ik mezelf als doel om minder te vliegen. Slechts een paar weken later, vlak nadat mijn vader was overleden, moest mijn moeder voor een zakenreis naar Berlijn en vroeg mijn zus of ik met haar meeging. Op dat moment had ik nul ervaring met treinreizen. Ik bleef maar denken: 'hoe kom ik in hemelsnaam met de trein in Berlijn?', en ik keek er echt niet naar uit. Maar het lukte me om te boeken en ik was goed voorbereid. Ik had boeken bij me, een iPad vol gedownloade afleveringen van Parks and Recreation, een notitieboekje en een heleboel Spotify-afspeellijsten bij de hand. Maar tijdens de reis werd mijn blik, ondanks al die dingen om me te vermaken, steeds weer naar het raam getrokken. Ik vond het enorm rustgevend. Het gaf me ruimte voor reflectie. En tegen het einde van de reis was ik stapelverliefd geworden op treinreizen. 

H: Dat is echt een prachtig verhaal. Hoe heeft die passie voor treinreizen zich daarna verder ontwikkeld? 

S: Mijn partner is Turks, dus de zomer daarna wilden we naar Turkije om zijn familie op te zoeken. Dus stelden we onszelf de uitdaging om van Londen naar Istanbul te reizen met de trein. Het was tijdens die reis dat we onze eerste nachttrein. Het was zo spannend, en dat heeft onze liefde voor de reis eigenlijk alleen maar dieper gemaakt. Het was ook het moment waarop hij het treinvirus te pakken kreeg. Het was echt een avontuur, en we bezochten plekken waar we anders nooit naartoe waren gegaan. We zijn uiteindelijk teruggevlogen, en toen merkten we echt het verschil in hoe we de reis ervoeren; de heenreis met de trein was zo veel verrijkender en gevarieerder. Sindsdien ben ik, hoe meer ik met de trein reis, er alleen maar meer van gaan houden. En inmiddels zou ik het absoluut een obsessie noemen.

H: Het moet geweldig zijn geweest om die ervaring samen te delen. Ik vraag me af of die wens om de magie van het reizen per spoor met anderen te delen een drijvende kracht is achter je werk nu?

S: Er is een hoop 'myth-busting' nodig. Eerst zag ik het echt als een opoffering voor het klimaat. Maar gaandeweg werd ik juist verliefd op de reis zelf. Ik zag dat er om me heen ook heel veel mensen waren die automatisch voor een vliegvakantie kozen, en ik dacht dat zij er baat bij zouden hebben om te zien hoe het alternatief eruit kan zien. Ik was destijds ook erg actief op YouTube. Toen ik net begon met het vastleggen van mijn eigen treinreizen, werden bijna alle video's over treinreizen die ik bekeek door mannen gemaakt, en ik wilde juist het soort romantiek van reizen met de trein op een manier die ik niet echt om me heen zag. Ik wilde mijn wat meer geromantiseerde relatie met treinreizen delen. Een grote motivatie hierachter is om mensen te inspireren om de vreugde van deze manier van reizen te ervaren, op dezelfde manier als ik dat heb mogen ervaren.

H: Wat zijn een paar van de dingen die je tijdens je eigen reizen probeert vast te leggen om de schoonheid van het reizen met de trein het best te laten zien?

S: Allereerst het uitzicht uit het treinraampje. Het is gewoon zo anders dan in een vliegtuig. Om te beginnen zijn de ramen zoveel groter vergeleken met vliegtuigen. Je krijgt een enorme hoeveelheid licht binnen en je bent aan weerszijden omringd door verschillende uitzichten. 

Het perfecte voorbeeld was mijn recente reis naar Ierland. Ik was nog nooit in Ierland geweest, en mijn partner en ik zaten op station Euston en maakten ons een beetje zorgen over de lange reisdag die voor ons lag. Je moet de trein nemen door Wales en dan de veerboot, en ik dacht: ‘hoe gaan we mensen ervan overtuigen dat dit een leuke manier is om naar Ierland te reizen’? En toen zaten we in de trein in Wales, springend van raam naar raam omdat we aan de ene kant de Welshe kust hadden en aan de andere kant de bergen van Snowdonia. Het is de beste manier om een plek te ervaren. Ik voel me altijd veel meer verbonden met de natuur als ik met de trein reis, vergeleken met wanneer je vliegt en eigenlijk gewoon van het ene steriele vliegveld naar het andere reist.

Iemand zei laatst tegen me: als je met de trein reist, haalt je ziel je in. En dat is iets wat ik echt wilde proberen over te brengen met mijn video's. Hoewel het langzaam is, is het een waardevollere manier om mijn tijd te besteden. Dus ook al is het langzamer, voor mij is het echte qualitytime.

H: Dat is een prachtig antwoord. Ik heb die reis zelf ook eens gemaakt, en het is inderdaad prachtig. Hoe zie jij slow travel zich ontwikkelen? 

S: Ik denk dat de toekomst van slow travel voor mij uit twee delen bestaat. Aan de ene kant denk ik dat het vrij duidelijk is dat we treinreizen goedkoper moeten maken. En aan de andere kant gaat het meer over vakanties in het algemeen en hoe we vakantie vieren. Zelf ben ik veel meer gecharmeerd geraakt van ervaringen dichter bij huis, en ik denk dat de spoorlijn waar we nu op reizen daar een perfect voorbeeld van is. Je raakt makkelijk geobsedeerd door het idee dat een vakantie moet bestaan uit totaal nieuwe ervaringen en verre oorden. Maar op een route als deze kun je net zo'n levensverrijkende ervaring hebben door iets vertrouwds te zien, maar dan met nieuwe ogen. Ik neem deze route een paar keer per week en door deze door de seizoenen heen te zien, heb ik geleerd om de schoonheid van het vertrouwde te zien.

H: Dus een grote drijfveer achter slow travel is wat het de reiziger oplevert?

S: Ja. Ik vind vliegvelden behoorlijk stressvolle plekken. Je maakt je druk om je vloeistoffen, je komt vaak niet aan in het centrum van de plek waar je echt wilt zijn. Je moet er een paar uur van tevoren zijn. Het zijn geen fijne plekken om te zijn, vergeleken met reizen met de trein. Treinstations hebben vaak een heel interessante geschiedenis en prachtige architectuur. Persoonlijk vind ik reizen met de trein een stuk ontspannender.

Een gevolg van de keuze om op deze manier op vakantie te gaan, is dat ik veel bewuster moet nadenken over waarom ik op vakantie ga en met wie. Terwijl ik vroeger een weekendje naar Barcelona boekte, eerlijk gezegd zonder specifieke reden. Maar nu merk ik dat veel van mijn vakanties worden bepaald door wie ik ga opzoeken of met wie ik tijd doorbreng. Vaak is dat het bezoeken van familie en vrienden, wat met de trein veel makkelijker is omdat je eenvoudig meerdere plekken kunt bezoeken. Ik denk dat in de trein zitten mijn hoofd een soort rust geeft. Het biedt een meer ontspannen ervaring. Als ik echt wil ontspannen en uitschakelen, is kijken naar het landschap dat aan het treinraam voorbijtrekt voor mij veel rustgevender dan mezelf naar een vliegveld slepen, door de check-in gaan en zo snel mogelijk van de ene naar de andere plek te worden gejaagd.

H: We zijn nu niet ver van Bath. Het is eigenlijk een prachtig station, toch?

S: Ja, en als je aankomt heb je echt een spectaculaire binnenkomst in de stad, omdat je daar die kalkstenen gebouwen kunt zien en daar de Georgiaanse gebouwen. En dan in de verte een meer landelijk landschap met heuvels. Het is best spectaculair, ik vind het geweldig.

H: Ik vind het geweldig dat je noemde dat je op meerdere plekken kunt stoppen.

S: Ja, precies: als je de trein neemt, stop je onderweg vaak op veel plekken. Het verrijkt mijn vakantie omdat het betekent dat ik mijn familie en vrienden kan zien die misschien niet op dezelfde plek wonen als ik. Dus het kan betekenen dat ik iemand ontmoet in Parijs voor de lunch, of logeren bij vrienden, logeren bij familie in Zwitserland en dan vrienden opzoeken in Oostenrijk. Ik heb ook familie in Zweden. Ik ben met mijn moeder naar Zweden gegaan. We maakten een tussenstop in Amsterdam en logeerden bij een vriendin van haar, gingen toen naar Malmö om mijn familie te zien en reisden daarna door naar Stockholm en weer terug. We hebben in die ene reis zoveel dierbaren gezien, wat je niet echt kunt, of simpelweg niet doet, als je vliegt. Je vliegt misschien naar één plek om een vriend te bezoeken, maar voor mij is het veel specialer om het bezoeken van veel mensen op verschillende plekken te combineren, en samen met hen dingen te ervaren vanuit het lokale perspectief. Mijn vakanties voelen nu zinvoller aan.

H: Ik vind je nadruk op mensen heel mooi. Wat maakt volgens jou een goede reispartner?

S: Dat is een goede vraag. Ik heb de beste treinreizen met mensen die nieuwsgierig zijn, die een beetje uit het raam kijken en geïnteresseerd zijn in wat we eventueel zien, zelfs als we er niet achter komen. Het is die verwondering over het zien van bijvoorbeeld een landschap of dorpen die je niet kent, en je afvragen wat de geschiedenis die is er wel. Een open blik en nieuwsgierigheid zijn de twee belangrijkste eigenschappen.

H: Hoe zou je je eerste ochtend op een nieuwe plek doorbrengen?

S: Dat hangt ervan af waar ik ben. Als ik bij familie of vrienden op bezoek ben, vraag ik gewoon wat zij willen doen. Vaak is dat gewoon qualitytime met hen doorbrengen. Als ik ergens ben waar ik niemand bezoek, ben ik vaak buiten in de natuur. Ongeacht het weer.

H: Hoe zou je je perfecte match in drie woorden omschrijven? 

S: Natuur. Qualitytime. Verbinding – met de plek. Of dat nu betekent dat ik meer leer over de geschiedenis op de lange termijn, of dat ik er echt voor zorg dat ik waardeer waar ik ben en dat niet als vanzelfsprekend beschouw. Telt dat als drie?

H: Haha ja, perfect. En hoe denk je dat reizen met de trein je helpt om die aspecten te omarmen?

S: Nou, ik denk dat je je door te reizen met de trein onvermijdelijk meer verbonden voelt met de landschappen waar je doorheen reist. Voor mijn gevoel is reizen met de trein een organische manier om een land te ervaren. Je krijgt veel meer mee van de geografie. Toen ik met het vliegtuig reisde, had ik eigenlijk geen idee waar ik was. Als je met de trein reist, voel je de afstand echt, en begrijp je vaak beter waar je je in een gebied bevindt. Ik voel me meer verbonden met het landschap. Je begrijpt beter waar je bent en wat de plek waar je doorheen reist uniek maakt. Het valt me op als de bomen er anders uitzien. Een van mijn favoriete treinroutes is van Parijs naar Milaan: je reist door het landelijke platteland van Frankrijk maar daarna kom je in het spectaculaire landschap van de Alpen en de bergen terecht, en zie je het voor je ogen veranderen.

H: Wat is jouw 'hot take' over reizen?

S: Ik denk dat het dat gedoe met de zon is. Dat is best onpopulair. Ik word niet meer zo gedreven door het opzoeken van de zon als vroeger.

H: Waarom denk je dat dat zo is?

S: Ik heb het gevoel dat de ontspanning die mensen in de zon zoeken, mij juist door de reis wordt geboden, vooral als ik ontspan tijdens een heel lange treinreis. Maar ja, zon. Ik vind het overgewaardeerd.

H: Heb je gedenkwaardige regenachtige vakanties gehad?

S: Ja. Schotland, Isle of Skye. Dit jaar in februari ging ik met mijn partner voor ons tienjarig jubileum. Natuurlijk is de kans op zon erg klein als je naar Schotland gaat. De wind was zo sterk. Op een van de dagen was het bijna onmogelijk om rond te lopen omdat het zo hard waaide en regende. We hebben de beste tijd gehad. Het is die klassieker: er is geen slecht weer, alleen slechte kleding. Het is opwindend en verkwikkend. Ik hou van zwemmen in koud water, dus dat heb ik zeker gedaan. Zolang de mensen met wie je bent goed gezelschap zijn en je een goede instelling hebt, maakt het echt niet uit wat voor weer het is.

We zagen net herten. Oh. Kijk, twee paarden. Dit is trouwens de route waar ik voor het eerst een muntjak zag.

H: Oh. Geweldig.

S: Ik zag een soort hondachtig wezen langs het spoor. Oh, wat is dat? En ik keek ernaar, ik zocht het op, het is een muntjak. Ik zie vaak muntjakken op deze route: ik zie muntjakken, ik zie herten, ik zie konijntjes, ik zie fazanten en dan zie ik boerderijdieren. Ik zie paarden en schapen en eigenlijk ook alpaca's. Hier is een alpacaboerderij. Ik weet niet of we er al voorbij zijn.

H: Ben je klaar voor een paar snelle vragen? Favoriete treinroute?

S: Deze. Maar anders de Caledonian Sleeper.

H: Favoriete overtocht met de veerboot?

S: Oh, waarschijnlijk van Wales naar Ierland. Dat was een van de eerste die ik nam, en je ziet de bergen van Snowdonia als je de veerhaven verlaat, en dan de Wicklow Mountains als je in Ierland aankomt. Maar er is ook de veerboot van Napels naar Sicilië. En als je uit Napels vertrekt, heb je uitzicht op de Vesuvius in de schemering, wat echt buitengewoon is.

H: We zitten allebei aan het raam, en mijn volgende vraag zou zijn: raamkant of gangpad?

S: Plek aan het raam, absoluut een plek aan het raam. 

H: Nachttrein of dagtrein?

S: Nachttrein, makkelijk. Wel een lange.

H: Boten of treinen? 

S: Treinen. 

H: Favoriete weekendje weg? 

S: Goed. Dit is een beetje een makkelijk antwoord, maar waarschijnlijk Bath omdat er zo veel te zien is. Ik woon er nu een jaar, maar er is nog zo veel dat ik niet gezien heb. Je kunt er zo veel mooie wandelingen maken. En het is maar een uur en 20 minuten vanaf Londen. Je hebt het beste van twee werelden: geschiedenis, cultuur, prachtige architectuur, én de prachtige natuur direct voor de deur. 

H: Het is zo mooi buiten. Soms heb ik echt het gevoel dat ik alleen maar naar één kant kijk, naar het raam, en dan moet je gewoon je hoofd naar mij draaien. 

S: Ja, ik zit absoluut liever aan deze kant. En je zult nu steeds meer wilgen gaan zien hoe dichter we bij de rivier de Avon komen. Er zullen nu meer wilgen zijn. 

H: Ik hou van wilgen. Ja, ja. Echt prachtig. Oké. Perfect. Terug naar de snelle vragen. Ik weet niet hoeveel je er al hebt gedaan, maar heb je een favoriete ervaring in een restauratiewagen? 

S: Ja. Ik heb de Pullman-dinerervaring gedaan onderweg naar Cornwall, en dat was echt heel cool, want het is eigenlijk best wel waar voor je geld. Volgens mij rijden die treinen op doordeweekse dagen om 13:00 en 18:00 uur. Je hoeft je ticket niet te upgraden naar een eersteklas -ticket. Je kunt gewoon instappen met een standaardticket, en als er plaats is in de restauratiewagen, heb je witte tafelkleden. En volgens mij was de soep ook best lekker. 

H: Wat stond er op het menu?

S: Ja, volgens mij was het erwtensoep. Ik hou van soep. Het was gewoon zo beschaafd om witte tafelkleden te hebben.

H: Echt porselein?

S: Echt, ja. Echte glazen. Dat maakt zo'n verschil. En het is ook een van mijn favoriete routes naar Cornwall. Nou ja, technisch gezien is het Plymouth, dat aan de rand van Cornwall ligt.

H: En dat geklingel van het porselein. Dat hoor je niet vaak in een trein. Misschien van de cateringkar. Maar goed, ik dwaal af. Favoriete treinstation? 

S: Ik hou echt van Paddington. Er is iets met die gepolijste kalkstenen vloer en de witte ijzeren perronoverkapping. Het is er zo licht. Je mag de eersteklas lounge in als je een slaapplaats hebt geboekt op de nachttrein van Londen naar Penzance. Er is een modern gedeelte, maar het andere deel is eigenlijk de oude wachtkamer van koningin Victoria, en die heeft nog wat van de originele gouden kroonlijsten. Ik hou ook van de stations aan zijlijnen waar je van die schattige houten versieringen aan de dakrand boven de perrons hebt hangen. Dat sprak vroeger altijd zo tot mijn verbeelding. Geweldig vind ik dat.

En dan moet ik natuurlijk Milano Centrale noemen. Het is zo prachtig, het is bijna net een kathedraal. In Milano Centrale heb je van die tegelvloeren en prachtig metselwerk en fresco's. Het heeft wel een heel duistere geschiedenis. Maar dat is ook wat ik zo leuk vind aan reizen met de trein. Stations weerspiegelen vaak de cultuur, geschiedenis en politiek van de plek waar je bent. Ze voelen heel eigen aan de plek waar je bent. 

H: Kun je me vertellen over je meest gedenkwaardige momenten tijdens het reizen met de trein?

S: Een paar jaar geleden, toen mijn partner en ik naar Kroatië, gingen en de nachttrein namen vanaf Zürich naar Zagreb. En op de terugweg hadden we slaapplaatsen geboekt in een zespersoons couchette. Ik vind delen niet erg: als ik alleen reisde, lag ik altijd met echt heel aardige vrouwen in de coupés die alleen voor vrouwen waren. Maar mijn partner was minder enthousiast, dus vroegen we gewoon: 'Hebben jullie nog vrije coupés?'. En ze zeiden: 'Geef ons maar € 20'. Dus gaven we ze allebei € 10 om een hele couchette voor onszelf te krijgen. De volgende ochtend was ik jarig en werden we wakker met uitzicht op de Zwitserse bergen en meren. We waren met z'n tweetjes in deze zespersoons couchette die we helemaal voor onszelf hadden. Dat was absoluut een van mijn favoriete momenten.

 Nog eentje: onlangs nam ik de nieuwe nachttrein vanaf Brussel naar Praag, en ik heb er echt geweldige mensen ontmoet. Ik kwam een andere treinliefhebber tegen die me alles vertelde over wat 'bashers' zijn – heel anders dan treinspotters. Bashers volgen locomotieven door in de trein te zitten, en hij liet me de zijne zien en legde uit hoe dat werkt.

En toen ontmoette ik een superleuke Canadese vrouw van wie ik letterlijk zag hoe ze de magie van nachttreinen ontdekte. Ze was nog nooit met een nachttrein meegeweest, en we reden door Saksen. En we volgden zo'n beetje de Rijn. Het was echt zó prachtig. En dat soort connecties met mensen die ik in de trein ontmoette, dat was heel bijzonder.

Of mijn meest recente reis naar Cornwall. Ik moet zeggen dat het een van mijn favoriete treinreizen ter wereld is. Hij is heel kort. Maar het is waarschijnlijk een van de meest schilderachtige trein reizen in Groot-Brittannië. Precies aan het einde, toen we Carbis Bay passeerden, zag ik vanuit het treinraam een zeehond in de zee ravotten. Het was prachtig. 

H: Wauw, wat een geweldige verhalen. Maar reizen met de trein gaat niet altijd over rozen. Heb je ook verhalen over tegenslagen tijdens het reizen?

S: Natuurlijk. Sevilla. Het was een vakantie met een vriendengroep, en een vriendin van me was zo lief om samen met mij de trein te nemen, terwijl de rest vloog. Onze heenreis was ongelooflijk. We namen de trein van Parijs naar de Pyreneeën, lunchten in Barcelona en namen daarna de dagtrein door het Spaanse platteland. Ongooflijk. Toen het tijd was voor de terugreis, verheugden we ons erop om weer die nachttrein te nemen. Maar die werd geannuleerd. We maakten ons toen wel een beetje zorgen, maar wat we eigenlijk hadden moeten doen, was gewoon een extra nacht blijven en op de volgende trein wachten. Maar we besloten om de nacht bus te nemen. Neem nooit de nachtbus. Het was verschrikkelijk, maar ook hilarisch. We kwamen een paar heel bijzondere figuren tegen. Het was echt een nachtmerrie van een reis. En mijn arme vriendin, die normaal gesproken heel vrolijk en onbezorgd is, nou, die was er mentaal helemaal doorheen. We kwamen aan in Londen en begonnen met de grote nabespreking van de reis. Zelfs na die busreis, met slaaptekort en honger, keek ze me aan en zei: 'Sarah, ik zou het zo weer doen'.

H: Wat een mooie afsluiter. Dit is jouw halte, Bath. Heel erg bedankt dat je deze reis en dit gesprek met me wilde delen, Sarah.

Je kunt op de hoogte blijven van Sarah's avonturen op haar Instagram, @Sarahbmarks.

Voor meer exclusieve inzichten in slow travel, inspiratie voor reizen over land en insidertips, meld je aan voor onze nieuwsbrief.