Op zoek naar ‘de andere kant’ van Toscane

Toscane roept vaak beelden op van glooiende wijngaarden, met cipressen bezaaide heuvels en renaissancemeesterwerken die de kapellen en galerieën van Florence, Siena en Pisa sieren. Maar bergen? Moerasland? Uitgestrekte zandstranden? Aan de meest westelijke rand van Toscane strekt een andere kant van Italiës meest geliefde regio zich uit vanaf de Tyrrheense Zee, waar bergen de kust ontmoeten en kilometers aan fietspaden eeuwenoude ruïnes verbinden met biodiverse wetlands.

Dus als je houdt van de minder gebaande paden, 'second cities', een underdog (enzovoort), overweeg dan om het spoor te volgen van mijn nieuwste slow travel route, op zoek naar 'de andere kant' van Toscane.

Dag 1: Ontbijt in Londen, lunch in Parijs, diner in Italië

Harriet Matthews

Klinkt als een moordend tempo, toch? Verrassend genoeg ging de eerste (en langste) reisdag heel relaxed voorbij. Tussen het werken door (met dank aan de uitstekende wifi in de trein) staarde ik naar het voorbijtrekkende landschap dat veranderde van de vlakke vlaktes van Noord- Frankrijk naar de bergen van de Franse en Italiaanse Alpen.

Hoogtepunt: Ontbijten in de Eurostar. Kiezen voor Eurostar Plus kostte £40 extra, maar gaf me een aparte solostoel in een rustiger rijtuig, een lichte maaltijd (met gratis koffienavullingen) en extra beenruimte.

Harriet Matthews

Handige tip: Als je er zin in hebt, is lopen tijdens een noodzakelijke overstap vanaf Gare du Nord naar Gare de Lyon een geweldige manier om het dagelijkse reilen en zeilen van de Franse hoofdstad te bekijken, en onderweg even langs een boulangerie te gaan.

Transfers: Vanwege een aardverschuiving is er voor reizen van Parijs naar Italië momenteel een korte transfer per bus nodig tussen St Jean de Maurienne and Oulx, volledig georganiseerd door spoorwegmaatschappij SNCF. Ik vond de transfer a) duidelijk en makkelijk te navigeren en b) verrassend leuk om per bus door de Alpen te slingeren.

Harriet Matthews

Dag 2: Turijn, en mijn weg vinden in Grosseto

Na aankomst in het donker had ik een ochtend om Turijn bij daglicht te bekijken. Het is een van mijn favoriete, ondergewaardeerde plekken om een doorreis door Italië te onderbreken. Het is er over het algemeen ongedwongen (en vriendelijk voor de portemonnee), met een handvol statige arcades en brede boulevards voor een vleugje grandeur. Het is het soort plek waar je heerlijk zonder plan kunt ronddwalen en zomaar op iets interessants stuit (niet in de laatste plaats een glimp van de Alpen aan het einde van verschillende straten).

Hoogtepunt: Mijn eerste Italiaanse espresso en het doorbladeren van de tijdschriften in Pressato (een koffiebar en boekwinkel in het hart van de stad), voordat ik aan boord stapte van de directe trein langs de kust van de Cinque Terre en verder naar het zuiden richting Grosseto.

Harriet Matthews

Na aankomst op het station van Grosseto was het 20 minuten lopen of een korte taxirit naar het centrum. Ik dropte mijn tassen en ging op pad voor een wandeling over de groene stadsmuren en door de honingkleurige oude stad, terwijl de Toscaanse zon onderging.

Harriet Matthews

Om te eten: Verscholen in de stenen van de stadsmuur vind je Ristorante Le Mura, een ontspannen restaurant gespecialiseerd in vis en zeevruchten en lokale Toscaanse gerechten. De ober vroeg of ik me liet verleiden door de tiramisu van het huis. “Of als je ijs wilt, ga dan naar Arlekkino om de hoek - dat is de beste van Grosseto.”. Hij had geen ongelijk! Mijn zoete trek is gestild.

Dag 3: Etruskische en Romeinse geschiedenis

De stad Grosseto heeft genoeg te bieden voor een paar dagen rustig verkennen. Het kleine maar indrukwekkende Clarisse Cultural Center is zeker een bezoek waard (met een vaste collectie zeventiende-eeuwse Florentijnse kunst en wisselende hedendaagse tentoonstellingen), net als de kathedraal op het centrale plein. Museum voor Archeologie en Kunst van de Maremma is een van de meest fascinerende musea van Grosseto, dat pas echt tot leven komt als je een bezoek brengt aan de nabijgelegen oude stad Roselle, de plek waar alle tentoonstellingsstukken van het museum zijn ontdekt.

Harriet Matthews

Dankzij een uitgebreid netwerk van bewegwijzerde fiets paden (die onlangs zijn bekroond met de European Green Pioneer of Smart Tourism Award), zijn veel bezienswaardigheden net buiten de stad gemakkelijk op twee wielen te bereiken (of met de bus diensten die in de zomer rijden). Er is in de stad geen gebrek aan fiets verhuurwinkels, vanwaar een goed bewegwijzerd fietspad naar de antieke stad Roselle leidt.

In tegenstelling tot veel andere Etruskische en Romeinse ruïnes in Italië, worden de archeologische vindplaatsen rondom Grosseto nauwelijks bezocht door toeristen en zijn ze ongelooflijk goed bewaard gebleven. Als je in Roselle aankomt, kun je over de eeuwenoude paden van de oude hoofdstraat wandelen en op de originele Romeinse mozaïeken staan.

Harriet Matthews

Hoogtepunt: Kijken naar de paarse gloed en de ondergaande zon vanaf de top van de ruïnes over de Maremma.

Dag 4: Mijn innerlijke vogelaar ontdekken in de moerassen van Diaccia Botrona

Op dag vier brachten dezelfde vertrouwde fietspaden me naar wilder gebied: de moerassen van Diaccia Botrona, die worden beschouwd als het belangrijkste moerasgebied van Italië. We ontmoetten onze gids in de 'Cassa Rosa', een roodstenen huis dat nu vol staat met informatie over het reservaat, maar oorspronkelijk werd gebouwd als schuilplaats tegen malariamuggen. Ze vertelde ons over de geschiedenis van de Maremma, waarbij Diaccia Botrona het laatste overblijfsel is van het 50 vierkante kilometer grote Prilemeer, dat in de 19e eeuw werd drooggelegd om de regio weer gezond te maken.

“Vandaag de dag is het een van de belangrijkste landschappen in de regio,” legde ze uit, “en de thuisbasis van een van de rijkste en meest gevarieerde biodiversiteiten in Italië”. Van onlangs geherintroduceerde visarenden tot flamingo's die op één poot stonden, van oranje vlinders tot bossjes lang gras: het hele moeras gonsde van het leven. Ik pakte een verrekijker en liep naar de vogelkijkhut aan het uiteinde van het moeras.

Hoogtepunt: Flamingo's in de verte op één poot zien staan. Of een visarend boven je hoofd zien vliegen. Ik ben geen professionele vogelaar, maar nu SNAP ik het!

Dag 5: Wandelen door de Maremma (en bijtanken met verse pasta en eekhoorntjesbrood)

Harriet Matthews

Mijn meest avontuurlijke dag begon in het bezoekerscentrum van het Nationaal Park Maremma, in het nabijgelegen dorp Alberese - op korte afstand met de fiets of bus vanaf Grosseto. Ik had strenge instructies gekregen van de host van het huis waar ik verbleef: “Als je hier één ding doet tijdens je verblijf, wandel dan omhoog naar San Rabano [een verlaten klooster op de top van de berg]. Het is een bijzondere plek.”

Wandelschoenen aan (hoewel gewone sneakers ook prima waren geweest), met een fles water, mijn camera en snacks op zak, begon ik aan de A1-route die me naar de top zou leiden, om daarna af te buigen en de berg af te dalen richting de kust. Het was over het algemeen makkelijk navigeren met de kaart die ik bij het bezoekerscentrum had opgehaald, met genoeg punten waar ik de route desgewenst kon inkorten (zie de routes hier,). Na de steile klim naar het klooster voerde de route me langs spectaculaire uitzichtpunten over de Ombrone-vlakte, door de 400 jaar oude Ollelungo-olijfgaard, naar het strand van Collelungo en door de dennenbomen terug naar Alberese, waarbij ik op de hele dag slechts 8 mensen tegenkwam tijdens de wandeling (afgezien van de groep boeren die in de olijfgaard aan het werk was).

Hoogtepunt: een verfrissende duik nemen op het verlaten strand, Spiaggia di Collelungo, en terugkijken naar de berg die ik had beklommen. Het water was aangenaam warm, zelfs voor begin november.

Om te eten: Na een dag op de paden was mijn ziel gevoed, maar mijn maag rammelde. Ik kwam terecht bij Ristorante Canapone, gespecialiseerd in lokale ingrediënten en traditionele culinaire technieken. Na een verrukkelijke tortelli demonstratie kwamen er borden pasta met eekhoorntjesbrood op tafel: een Toscaanse specialiteit en de eerste oogst van dit seizoen. Het paste perfect bij de glazen lokale rode wijn, Morellino di Scansano Riserva - vernoemd naar het inheemse Maremma-paard dat ik eerder die dag in het nationale park had gespot.

Dag 6: De schilderachtige spoorlijn van Grosseto naar Florence

Toen ik Grosseto verliet, had ik twee opties: de sneltrein rechtstreeks naar Florence, of de tragere stoptrein waarvoor ik moest overstappen in Siena. Ik koos voor het laatste, en daar ben ik heel blij om. De wagons waren rustig (ik had een heel rijtuig voor mezelf), waardoor ik wat kon rondlopen en steeds kon wisselen tussen stoelen aan de linker- en rechterkant van de trein voor het beste uitzicht. Het smalspoor betekende een lagere snelheid, maar hierdoor kon de trein wel door eeuwenoude bossen slingeren, langs wijngaarden tuffen en langs stations in piepkleine Toscaanse dorpjes rijden.

Harriet Matthews

Harriet Matthews

Los van de prachtige uitzichten was de trein zelf de schattige Minuetto trein en — en hier ontpopt de echte treinfanaat in mij zich — speciaal ontworpen met het concept van 'superieur reizigerscomfort en een gemakkelijke doorgang van rijtuig naar rijtuig en transparantie’. Dit concept van naadloze toegang viel me ook op toen ik mensen zag in- en uitstappen in piepkleine gehuchten langs de lijn, verbonden door deze ene, kleine maar perfect gevormde lokale trein die hen toegang gaf tot spoorlijnen die hen met nabijgelegen plaatsen verbonden.

Hoogtepunt: In de avond aankomen in Florence, met het gevoel nog alle tijd te hebben. Florence bruiste tot in de vroege uurtjes van de energie, en het voelde warm en veilig genoeg om er op uit te gaan en de avond in je op te nemen op de Piazza del Duomo met een Aperol, op de klanken van straatmuzikanten.

Dag 7: Wakker worden in Florence en de grens over naar Frankrijk

Ik werd wakker onder een strakblauwe hemel in Florence en besloot me aan te sluiten bij de hardlopers langs de rivier de Arno, door de groene randen van het Parco delle Cascine. Het was heerlijk om even mijn benen te strekken voor de lange reisdag die voor me lag. Het ontbijt in mijn hotel (Hotel Magenta - echt een aanrader vanwege de ideale locatie) was heerlijk rustig, en ik genoot van mijn laatste ochtendespresso voordat ik op de eerste trein naar Turijn stapte voor een snelle overstap om daarna de grens met Frankrijk over te steken.

Harriet Matthews

Hoogtepunt: In de metro van Parijs stappen van Gare de Lyon naar Gare du Nord op Halloween. Ik heb nog nooit zulke chique kostuums gezien.

Dag 8: Een Parijs afscheid

Het was een grijze ochtend in Parijs (en misschien wel een weerspiegeling van het einde van een fantastische reis). Voor het vertrek van mijn Eurostar rond het middaguur, maakte ik nog een ochtendwandeling langs het Canal Saint-Martin – een van mijn favoriete hoekjes van Parijs binnen handbereik van Gare du Nord. Na te zijn teruggekeerd voor een relaxed ontbijt in het hotel (10/10 voor het 25hours Hotel), werkte ik nog snel wat op mijn laptop, om vervolgens moeiteloos in te checken bij de Eurostar aan de overkant van de straat voor mijn reis naar huis.

Waar te verblijven: Het eigenzinnige 25hours Hotel Paris Terminus Nord. Het is een keten, maar ze doen het erg goed, met een sterk duurzaamheidsprofiel en echt oog voor de unieke lokale omgeving. Het hotel bij Gare du Nord is versierd met kunst en memorabilia die de verhalen vertellen van de vele subculturen in de buurt, wat zorgde voor uitstekend leesvoer voor het slapengaan.

Hoogtepunt: dat ik de perrons van Gare du Nord letterlijk vanuit het slaapkamerraam kon zien. Dit hielp me echt om te ontspannen en te genieten van mijn laatste avond.

Ik dacht terug aan alle momenten die ik tijdens de reis had beleefd. Ik was op zoek naar Toscane — een andere kant dan wat ik al kende (en waar ik van hield). En die had ik gevonden. Maar net zozeer als het moerasland, de bergen en de flamingo's, had ik ook een deel van mezelf gevonden dat openstond voor het onbekende, het onverwachte en het verrassende: het onthulde het wonder dat te vinden is op de minder begaande paden.

Harriet Matthews

Terwijl ik door het Franse platteland richting St Pancras reisde, herinnerde mijn toepasselijke paperback-metgezel me aan de woorden van Frances Mayes in haar roman, Under the Tuscan Sun: "Waar je bent, is wie je bent. Hoe dieper de plek in je doordringt, hoe meer je identiteit ermee verweven raakt. De keuze voor een plek is nooit toevallig; het is de keuze voor iets waar je naar verlangt."

Bekijk het boekbare reisschema

Voor meer slow travel-inspiratie, inzichten in routes over land en insidertips, meld je aan voor onze nieuwsbrief.