In gesprek met Tim Frenneaux

Harriet Matthews: Heel erg bedankt, Tim, dat je met me meereist op de Settle to Carlisle Line.

Tim: Oh, met alle plezier.

Harriet: Kun je beginnen met jezelf voor te stellen?

Tim: Mijn naam is Tim Frenneaux. Ik ben boekverkoper en ik run een boekenclub genaamd Adventurous Ink. Het draait allemaal om reizen, natuur, avontuur, filosofie, poëzie – al het goede. Daarnaast werk ik als regeneratief businessdesigner. Ik help mensen in het bedrijfsleven om verder te gaan dan duurzaamheid en het innerlijke werk van duurzaam ondernemen te doen. Die twee dingen komen eigenlijk een beetje samen. Ik run de boekenclub nu al tien jaar, wat echt geweldig is.

Harriet: Kun je ons vertellen wat Adventurous Ink is en hoe het is begonnen?

Tim: Adventurous Ink is een seizoensgebonden boekenclub die mensen helpt om weer in contact te komen met zichzelf, elkaar en de rest van de natuur. Vier keer per jaar, één keer per seizoen, kies ik twee of drie boeken uit voor onze abonnees. Honderden mensen vertrouwen erop dat ik een boek voor ze uitkies. Dat is echt heel gaaf.

We lezen allemaal het boek en aan het einde van het seizoen komen we samen met de auteur om erover te praten.

Harriet: Hoe past onthaasten binnen jouw werk, en wat drijft volgens jou de verschuiving naar onze culturele openheid om te vertragen?

Tim: Ik denk dat mensen opnieuw nadenken over wat belangrijk is en zich echt afzetten tegen het tempo van de moderne wereld. We hebben hier al vaker golven van gezien. Je zag het al bij de romantische dichters aan het begin van de industriële revolutie. Daarna was er de opkomst van de nationale parken — mensen zoals John Muir zeiden dat overgeciviliseerde mensen moesten herontdekken waar de wildernis eigenlijk om draaide.

Nu we sociale media, AI en al die andere dingen hebben die ons zo bezighouden, beginnen mensen tastbare dingen zoals boeken weer te waarderen. Het is een compleet andere manier om in het moment te zijn. Ik denk dat dat is waar mensen naar op zoek zijn: manieren om in het moment te zijn. Het gaat er niet om dat je dingen weet, het gaat om het 'zijn'.

Harriet: Hoe speelt Adventurous Ink in op dat gevoel van ‘zijn’ dat je noemde?

Tim: Wat me altijd opvalt aan onze auteurs is dat ze een magische manier hebben om hun ervaringen en inzichten in woorden te vatten. Vooral bij reisliteratuur en avontuur schrijven ervaren de auteurs vaak dit gevoel van avontuur. Ze wandelen of fietsen, of zijn op reis, en dat geeft ze de tijd om dingen op een rijtje te zetten.

Claire Nelson zegt dat wandelen een manier is om haar emoties te verwerken, wat een prachtige manier is om te omschrijven wat er gebeurt als je de dingen langzaam en gestaag aanpakt. Auteurs schrijven dat allemaal op in een boek, en vervolgens kan iedereen het oppakken en worden meegevoerd naar die plek.

Het bijzondere aan lezen is dat het de ervaring verlengt. Je bent veel langer ondergedompeld in die ervaring dan wanneer je een film kijkt of naar een podcast luistert, en je kunt er op een veel diepere manier van genieten en over reflecteren.

Wat we als boekenclub proberen te doen, is iedereen samenbrengen met de auteur, zodat we kunnen praten over wat die probeerde vast te leggen.

Harriet: Hoe verhoudt dit zich tot jouw kijk op slow travel?

Tim: Ik denk dat boeken en slow travel eigenlijk hetzelfde doen. Het is die langzamere, meer reflectieve en meeslepende manier van op een plek zijn.

Als ik ergens naartoe ga, probeer ik vooraf altijd een paar boeken erover te lezen. Het hoort bij de voorpret. Niet alleen het plannen, maar erover lezen en de verhalen horen over de plek en de mensen, zodat de ervaring veel dieper is als je er eenmaal bent. Er is geen beter moment om een boek te lezen dan wanneer je in de trein zit.

Ik denk dat reis- en avonturenboeken iets heel bijzonders hebben in de manier waarop ze je helpen om contact te maken met anderen. In reisverhalen ervaar je vaak hoe het is om verwelkomd te worden. Oordelen en vooroordelen worden ontmanteld, en het concept van de 'ander' lost op.

Harriet: Hoe beïnvloedt het feit dat je een pleitbezorger bent van traagheid de manier waarop je je door de wereld beweegt?

Tim: Het is een eer om bij Team Slow te horen. Ik hou van Team Slow. En ik heb mijn leven veranderd om deel uit te maken van Team Slow.

Ik kan elke ochtend met de hond dezelfde wandeling maken in het bos naast mijn huis. En elke ochtend is anders. Dus ik hoef niet per se die ene grote reis per jaar te maken. Ik kan enorm veel halen uit elke ervaring, of het nu op een volkomen nieuwe plek is of ergens waar ik veel bekender mee ben, want elke keer dat je erheen gaat, is het anders. Boeken, en het observeren van de manier waarop auteurs naar de wereld kijken, hebben de manier waarop ik naar de wereld kijk veranderd.

Je kunt een plek niet zomaar gaan "doen". Het enige wat je kunt doen, is proberen op een plek te "zijn". En er is zo'n groot verschil tussen zijn en doen. “Doen” is zoiets als: "Ik zag dit op Instagram en ik wilde het gaan ervaren." Dus je rijdt erheen en denkt: "Oh ja, vinkje, die foto heb ik." En dan door naar het volgende. Dat is doen. Het is geen zijn. Je bent niet op die plek geweest. Je hebt die plek gewoon gedaan.

Harriet: Beïnvloedt jouw langzame filosofie de manier waarop je Adventurous Ink in de praktijk runt?

Tim: Toen ik net met de boekenclub begon, deden we een boek per maand, maar dat was heel vermoeiend voor me. Dus ben ik ze gaan groeperen in twee boeken per twee maanden, en uiteindelijk heb ik het tempo flink verlaagd. Nu doen we nog maar acht boeken per jaar, vier keer per jaar – twee boeken per seizoen. Dat voelt als het juiste ritme, zodat lezers zich echt in het werk kunnen verdiepen, het kunnen laten bezinken en kunnen nadenken over wat ze de auteur zouden willen vragen.

Lezen zou nooit moeten voelen als een verplichting. Het moet iets zijn wat je in je eigen tempo oppakt. Vertragen betekende ook dat we elk jaar minder boeken versturen en minder verpakkingsmateriaal gebruiken. De uiterlijke manifestatie van hoe de boekenclub werkt, is een weerspiegeling van mijn innerlijke gemoedstoestand en mijn eigen vertraging.

Harriet: Zie je interessante trends in de hedendaagse literatuur die je selecteert?

Tim: Ongeveer tien jaar geleden was er een duidelijke verschuiving naar deze nieuwe natuurschrijvers. Je had bijvoorbeeld Helen Macdonald met H is voor havik, Amy Liptrot met De uitvlucht, en Robert Macfarlane met al die boeken die hij er op zijn eigen prachtige manier uitgooit. Ik merkte dat mensen behoefte hadden aan dit soort boeken.

Nu, tien jaar later, in een veranderde wereld, proberen veel schrijvers de tijd waarin we nu leven te begrijpen. We zien dat systeemdenken steeds meer doorsijpelt. Er is meer reflectie op kolonialisme, nationalisme en alle andere aspecten van wat er op dit moment speelt.

We hebben de laatste tijd ook best wat dichters aan bod laten komen. Er is iets bijzonders aan mensen die de essentie van een ervaring proberen te vangen en die zo overbrengen dat het echt binnenkomt. We hebben een prachtig boek geselecteerd van James A. Pearson, genaamd The Wilderness That Bears Your Name. Ik denk dat meer mensen openstaan voor poëzie als het op de juiste manier wordt geïntroduceerd. Het is echt een voorrecht om dat voor zoveel lezers van Adventurous Ink te mogen doen.

Harriet: Welke reiservaringen hebben jou gevormd?

Tim: Ik kwam hier vroeger vaak met mijn vader. Hij liet me kennismaken met de natuur. Hij was absoluut gek op treinreizen. Zijn vader was conducteur, en we zijn opgegroeid in Doncaster, echt een treinenstad.

Ik herinner me nog een vakantie in Schotland en we waren in Inverness, en hij zei: "Morgen gaan we naar Kyle of Lochalsh met de trein." Dat klonk heel exotisch. Ik herinner me dat we helemaal de heuvels in waren gegaan, en dat je dan vlak langs de rand rijdt en de zeearm naast de trein loopt. En ineens was daar die turquoiseblauwe zee onder de trein toen we vlak langs de rand reden. Dat is me altijd bijgebleven.

Voor mijn vrijgezellenfeest gingen we naar Barcelona, en ik nam de nachttrein van Leeds helemaal naar Barcelona, en het was geweldig. Het rekte de ervaring als het ware een beetje op. Ik hou van treinreizen, en ik hou van een treinreis in de bergen. En dat heb ik aan mijn vader te danken.

Harriet: Als je vast zou zitten op een onbewoond eiland, welk boek zou je dan meenemen?

Tim: Ik kom steeds weer uit bij The Living Mountain van Nan Shepherd. Het is een heel dun boek. Ze schreef het aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, en het werd pas in 1977 gepubliceerd. Het loopt echt vooruit op de hele slow-beweging en het ervaren van een plek op een manier die de meeste boeken destijds niet deden.

Ze zegt: “Wat er te kennen valt, groeit met het kennen.”

Ze zei altijd dat er meer dan één manier is om een berg te beklimmen, omdat destijds iedereen geobsedeerd was met het bereiken van de top. Maar zij was geobsedeerd door er juist helemaal in te duiken. De meeste mensen denken dat reizen gaat over ergens naartoe gaan. Maar eigenlijk gaat het over ergens zijn.

Daarom gaat ze mee naar het onbewoonde eiland. Ik kan het gewoon blijven lezen, en ik zal het nooit in zijn geheel kennen. En zo heb ik Nan altijd bij me.

Harriet: Laat het nog lang zo blijven. Dank je wel, Tim.