Duurzaam wintersporten, uitgepakt

Er gaat niets boven skiën in de ijskoude, witte bergen met het geluid van de stilte luid in je oren. Buiten actief zijn heeft allerlei voordelen voor je mentale gezondheid en brengt je heel dicht bij de natuur op haar mooist. Maar nu Europa opwarmt en de winters korter worden, verkeert het skiën in een crisis.

Skigebieden lopen steeds meer risico door de trend van warmere en nattere winters. De European State of the Climate Summary is een diepgaand rapport over klimaatmonitoring dat door de EU wordt gefinancierd, en de publicatie uit 2022 is ontnuchterend om te lezen:

“Europa is de afgelopen decennia sneller opgewarmd dan welk ander continent dan ook, waarbij de temperaturen twee keer zo snel stijgen als het wereldwijde gemiddelde.”

De beelden van bruine berghellingen met strepen vuilgrijze sneeuw van afgelopen winter zijn je vast niet ontgaan. In 2022 waren er in grote delen van Midden- en Zuid-Europa tot wel 20 minder wintersneeuwdagen (dagen met ten minste 1 cm sneeuwhoogte). De Italiaanse Alpen behoorden naar verluidt tot de zwaarst getroffen gebieden, met een voorjaarssneeuwval die tot wel 60% onder het gemiddelde lag.

Ales Krivec

Begeeft het skiën zich op glad ijs?

Het skiseizoen in de Europese Alpen levert naar schatting doorgaans € 28 miljard aan omzet op, bijna zeven procent van de totale waarde van de toerismemarkt in de EU. Maar de infrastructuur van skigebieden, en vooral het reizen naar en rond de resorts, draagt bij aan de CO2-uitstoot en daarmee aan de opwarming van de aarde.

Reisjournalist en skiexpert Mary Novakovitch vertelt me:

“Skigebieden weten dat hun dagen geteld zijn als ze zich niet aanpassen aan de klimaatverandering. Resorts moeten verder gaan dan alleen het gebruik van hernieuwbare energie – wat velen nu al doen – en een pragmatische aanpak kiezen. Bijvoorbeeld door twee liften te vervangen door één efficiëntere lift naar een hoger gelegen gebied (zodat er op lagere hoogte minder kunstsneeuw nodig is). Er moet ook worden erkend dat minder gebieden nog in staat zullen zijn om zowel uitgebreide beginnerszones aan de voet van het resort te hebben als afdalingen die helemaal tot in het dorp lopen.”

Hoe zit het met kunstsneeuw?

Er wordt algemeen voorspeld dat hellingen op lagere hoogte (onder de circa 1800-2000 meter) binnenkort bijna geen sneeuwval meer zullen hebben. Het is dus misschien begrijpelijk dat veel skigebieden sneeuwkanonnen gebruiken. Maar deze kortetermijnstrategie brengt de nodige ecologische (en economische) uitdagingen met zich mee. Het proces is water- en energie-intensief, wat druk legt op lokale waterbronnen en de uitstoot van broeikasgassen verhoogt. Het gebruik van kunstsneeuw kan ecosystemen veranderen en heeft invloed op de bodem, vegetatie en het wild. Eén enkel sneeuwkanon produceert tussen de 60 en 80 decibel, wat vergelijkbaar is met druk verkeer en de plaatselijke fauna verstoort. Bovendien is het soms simpelweg te warm voor zelfs kunstmatige sneeuw.

Wil je kunstsneeuw uit sneeuwkanonnen vermijden? Kies er dan voor om later in het seizoen te gaan skiën en zoek naar hellingen op het noorden (Tignes en Val d'Isère zijn beide ideaal).

Kevin Schmid

De toekomst van skiën

Er zijn veel manieren waarop de ski-industrie kan evolueren, zodat deze niet bijdraagt aan de opwarming van de bergen waarvan ze juist afhankelijk is:

Slow travel

Flight Free UK wil de norm weg van de luchtvaart verschuiven en vertelt me dat “de uitstoot van transport verantwoordelijk is voor meer dan de helft van de impact van een skivakantie, dus het is logisch dat het meest effectieve wat we allemaal kunnen doen is die vlucht inruilen voor een panoramatrein of bus”.

Groene energie

Het zonnige St. Moritz gebruikt honderden zonnepanelen om een deel van de skiliften aan te drijven – geholpen door windturbines en Zwitserlands oudste waterkrachtcentrale – en Serre Chevalier in Frankrijk was het eerste skiresort dat zijn eigen elektriciteit opwekte uit drie hernieuwbare energiebronnen: windturbines, waterkracht en zonnepanelen.

Autovrije resorts

Het hooggelegen Saas-Fee, dat aan de voet van de Dom ligt (de hoogste berg van Zwitserland), bande auto's al in 1951. Zermatt is autovrij en heeft elektrische bussen.

Accommodaties van lokale eigenaren

Kleinschalige accommodaties in lokaal eigendom zijn goed voor de lokale gemeenschap en hebben een kleinere ecologische voetafdruk. Het gezellige, stijlvolle L'Abri des Amis in Courmayeur, Italië, maakt waar mogelijk gebruik van gecertificeerde grondstoffen en hernieuwbare energie, en vertrouwt daarnaast op lokale producenten voor de keuken.

Sneeuwschoenwandelen en langlaufen

Veel zachter voor de natuur dan het trekken van pistes door bossen – en er is veel minder infrastructuur voor nodig – is simpelweg sneeuwschoenwandelen of langlaufen. In Zermatt kun je de Gornergrat tandradtrein omhoog nemen naar Riffelalp voor een enerverende sneeuwschoenwandeling van twee uur door de bossen naar de Grünsee en over de gletsjer naar Gant.

Eco-vriendelijke gebouwen

Skigebieden gebruiken duurzame materialen en energiezuinige technologieën in hun gebouwen, waardoor ze het energieverbruik verlagen en afval minimaliseren. Groen denken lag aan de basis van de recente thermische renovatie van La Cachette in Arc 1600, waar uitsluitend lokale leveranciers werden ingezet. Ze hebben ook plastic flessen in de ban gedaan.

Habitatbescherming

Skigebieden werken samen met milieuorganisaties om de lokale flora en fauna te beschermen en ontbossing te beperken (vrijgemaakte skipistes zijn beter voor het milieu dan geëgaliseerde pistes, waar alles wordt platgewalst). In Chamonix is bouwen verboden tijdens kwetsbare perioden (winterslaap, eitjes leggen, voortplanting en geboorte) en zijn er reservaten ingesteld om verstoring van wilde dieren (korhoenders, herten en hazen) te beperken.

Huren in plaats van kopen

Skigebieden beginnen in te zien dat het huren van ski-uitrusting en -kleding zowel economisch als ecologisch gezien heel logisch is. Ski-Chic in Courchevel is hier een geweldig voorbeeld van. Als er geen verhuurwinkel is, neem dan contact op met het skigebied.

Rachel Mills

Voor meer slow travel-inspiratie, inzichten in routes over land en insidertips, meld je aan voor onze nieuwsbrief.