In gesprek met: Matt Carter

Treinen zijn voor velen (hoewel niet voor ons) een middel om een doel te bereiken. Een manier om snel en efficiënt van A naar B te komen. Maar voor sommigen zijn ze iets heel anders: een wereld van vakmanschap, geschiedenis, en stille luxe, waar beweging design, functie en vorm ontmoet. Weinigen begrijpen dit beter dan Matt Carter, een Industrial Design Engineer voor treinen die in zijn carrière tot nu toe deel uitmaakte van de ontwerpteams van de meest luxueuze wagoninterieurs ter wereld. Zijn ontwerpfilosofie is gevormd door het geratel van het spoor, de ronding van een wagonwand en de uitdaging om elegantie uit vervlogen tijden te combineren met de technische eisen van het moderne spoor. Van de slaaprijtuigen van de Caledonian Sleeper tot de verborgen wereld van de Britse privétreinen boordevol luxe: zijn werk herinnert ons eraan dat de trein niet alleen een middel om een doel hoeft te zijn. We gingen met hem in gesprek over alles wat met treinontwerp te maken heeft, met speciale aandacht voor geheime wijnkelders, 'crashbestendigheid' (!!), en Japanse Bullet-treinen.

Matts werk aan de enige privétrein van Groot-Brittannië, zoals te zien in World of Interiors.

V: Kun je iets over jezelf vertellen, je achtergrond, en hoe je terechtkwam bij het ontwerpen van de rijtuigen voor een aantal van de meest high-end luxetreinen?

Na het afronden van een kunstvooropleiding en een bachelor in Meubel- en Productontwerp kreeg ik de kans om te werken aan een conceptontwerp voor de stoelen in nieuwe metrotoestellen voor de vernieuwing van de Victoria Line. Dit kwam doordat ik, als onderdeel van mijn afstudeerproject, advies had gezocht bij materiaalspecialisten van een adviesbureau. Ik had mijn portfolio gedeeld met de interieurafdeling daar, en mezelf in wezen aangeboden voor werk. Op dat moment boden zij mee op het ontwerp en de levering van alle stoelen aan de treinfabrikant, Bombardier, die het contract had om de vervangende treinen voor de Victoria Line van de Londense metro te produceren. Ik kreeg een stage van drie maanden aangeboden — en dat was het begin van mijn reis.

Het werk bestond uit het maken van prototypes op ware grootte die in een mockup van een rijtuig werden gemonteerd. Uiteindelijk werden onze stoelen niet gekozen, maar we waren er dichtbij, en ik kreeg een fulltime baan aangeboden bij het adviesbureau. Tussen toen (2003) en 2019 werkte ik onafgebroken voor spoorwegadviseurs, waarbij ik mijn ervaring uitbreidde in Industrial Design en materiaalspecificatie, evenals regelgeving op het gebied van bijvoorbeeld crashbestendigheid en materiaalconformiteit.

In 2015 werd ik gedetacheerd bij Caledonian Sleeper om te helpen met de dagelijkse technische taken. Maar toen ze ontdekten dat ik een creatieve en ontwerpachtergrond had, begon ik al snel te werken bij het NewTrains-team, als brug tussen hun interieurontwerper en de designengineers bij de treinfabrikant. Dit was mijn overstap van forensentreinen naar een meer op maat gemaakte en high-end markt.

Mijn rol bij Caledonian Sleeper omvatte ook het helpen bij de verkoop van de oude rijtuigen (de loungetreinen waren de laatste voor het hoofdspoor gecertificeerde rijtuigen met losse stoelen, wat zorgde voor meer flexibiliteit in het ontwerp). Als onderdeel hiervan bouwde ik relaties op met de kopers, van wie één mij inhuurde als 'vertaler' tussen de door de klant gekozen interieurontwerper en de technici en ambachtslieden, zoals op maat gemaakte meubelmakers en stoffeerders. Dit hield in dat we twee loungerijtuigen transformeerden tot een slaapkamer met kleedkamer, dubbele en-suite badkamer en Juliette-balkon, en een salon met banken, een bibliotheekgedeelte, een modderkamer en een kitchenette.

Na 18 jaar in de advieswereld en geïnspireerd om creatiever werk te gaan doen, besloot ik in 2020 voor mezelf te beginnen. Hierdoor kon ik als freelancer werken aan dit project en sindsdien aan talloze andere.

V: Wat is jouw persoonlijke ervaring met reizen met de trein?

Ik ben opgegroeid met treinen. Mijn vader begon op zijn 16e aan een levenslange carrière in de spoorwegtechniek, en mijn grootvader werkte op treinen in Londen. Het lijkt dus in de familie te zitten. Ik heb sterke herinneringen aan het bezoeken van de APT in Derby en ik ging zelfs af en toe met mijn familie naar perslanceringen van treinen. Ook had ik het geluk dat ik als gezinslid van een medewerker van British Rail kon profiteren van treinreizen.

Als tiener maakte ik hier volop gebruik van. Mijn beste vriend en ik brachten de zomers door met het willekeurig kiezen van bestemmingen en reisden met een tent, onze slaapzakken (en een hoop cider!) door de hele Britse Eilanden. We kwamen werkelijk overal terecht, van Aviemore tot Abergavenny, tot Brighton en Birmingham, en dat allemaal met nauwelijks tot geen planning. Familie reizen per trein naar Nederland en Duitsland in de jaren 90 roepen ook warme herinneringen op, en reizen vanaf St Pancras naar Brugge met de Eurostar voor een minitrip vlak voor Kerst was magisch. 

V: Wat zijn de unieke overwegingen waar je rekening mee houdt bij het ontwerpen van een treinwagon?

Voldoen aan de esthetische en functionele verwachtingen van klanten, terwijl je te maken hebt met de beperkingen van de Britse regels voor spoorveiligheid. Het VK heeft een van de strengste normen ter wereld en relatief kleine rijtuigen (beperkt door de talloze victoriaanse bruggen, tunnels en andere infrastructuur, die veel smaller is dan elders, waardoor de doorsnede van een Brits rijtuig veel kleiner is).

Bij op maat gemaakte en luxe treinen kan het gaan om eenvoudige dingen, zoals gordijnen laten werken in een situatie waarin muren niet verticaal zijn; antieke meubels onopvallend aanpassen zodat ze goed kunnen worden vastgezet voor gebruik in een bewegende trein; en ruimte bieden voor moderne gemakken zoals airco en een complex audiosysteem. Naast bescherming tegen brand, botsingen en giftigheid, moet je rekening houden met de effecten van industriële reinigingsproducten en de voortdurende trillingen van het spoor. Alles moet bijzonder duurzaam én comfortabel zijn.

De restauratiewagen van de Caledonian Sleeper-trein.

V: Wat waren een paar van de meest bijzondere treinrijtuigen waaraan je hebt gewerkt?

Hoewel ik vind dat er in het eindproduct een aantal compromissen zijn gesloten, ben ik trots op de kamers en het loungerijtuig van de Caledonian Sleeper — vooral omdat het zo'n unieke kans was en gezien de beperkingen die gepaard gaan met de uitzonderlijk strenge nalevingsnormen voor nieuwe nachttreinen.

Dat gezegd hebbende, zijn mijn persoonlijke hoogtepunten niet per se de meest spraakmakende of glamoureuze! Ik hou van de uitdaging om iets te laten werken wanneer er extreme beperkingen zijn (dit kan te maken hebben met tijd, ruimte, budget en het garanderen van de veiligheidsvoorschriften). Voorbeelden hiervan zijn het ontwerpen van een exclusieve dubbele douchebak die functioneert en afwatert onder elke hellingshoek van het spoor zonder de badkamer onder water te zetten; het integreren van op maat gemaakt glas in lood (waarvan ik de niet benijdenswaardige taak kreeg om het te installeren); en het creëren van innovatieve opbergruimte — een verborgen wijnkelder in de vloer van een rijtuig en een drankenkast verborgen achter een kledingkast in de kleedkamer schieten me zo te binnen.

V: Heeft je werk je naar interessante plekken of op bijzondere treinreizen gebracht?

Mijn werk heeft me over het hele spoorwegnet van het VK gebracht, van zo ver in het noorden als Thurso, tot aan Bournemouth en Plymouth. En verder weg naar Eskilstuna in Zweden in de midwinter; en het noorden van Spanje naar Zaragoza in Aragón en Beasain in Baskenland (ik hield van de mensen, het eten en het landschap — dat laatste deed me op de een of andere manier denken aan mijn thuis in Derbyshire). Los van mijn werk heb ik door Japan gereisd met de supersnelle en ultra-efficiënte Shinkansen (kogeltrein) en over de hobbelige plattelandstrajecten. Het contrast tussen die twee was enorm!

V: Wat inspireert je?

Traditioneel kwaliteitsontwerp. Ambachtelijke vaardigheden zijn zo inspirerend om te zien en rustgevend om uit te oefenen. Ik heb altijd in historische panden gewoond en verzamel antiek en retromeubels, wat ongetwijfeld mijn beslissing heeft beïnvloed om de gebouwde omgeving te bestuderen. Voor mij gaat het niet om 'statement pieces' en trends, maar om het unieke en het op maat gemaakte — historische stukken met een verhaal.

Tijd doorbrengen buiten is ook heel belangrijk voor me; ik heb een langdurige liefde voor tuinbouw en integreer beplanting in de tuinkant van mijn ontwerpprojecten. En mensen die luisteren. Ik krijg echt energie van iemand die oprechte interesse toont. Ik voel me aangetrokken tot meelevende mensen en degenen die hun eigen creatieve pad bewandelen, of het nu een ontwerper, een muzikant of een schrijver is.

V: Wat voor soort reizen spreekt je aan?

Kunnen zien waar ik doorheen reis is belangrijk (of het landschap nu mooi of industrieel is). En reizen zo plannen dat er onderweg tussenstops zijn — het draait niet alleen om de bestemming. Er zit voor mij ook een praktisch element aan, aangezien het reisgezelschap meestal bestaat uit een peuter en een hond! Continentale nachttreinen en zeereizen staan op mijn to-do-lijst voor de toekomst.

Matt op reis met de houten tram van Cantareira naar Porto, september 2023

Matt richtte in januari 2020 Carter Davenport Independent Design Limited op, waarmee hij diensten aanbiedt aan zowel technische als particuliere klanten. Je kunt meer van zijn werk zien hier.

Voor meer slow travel-inspiratie, inzichten in routes over land en insidertips, meld je aan voor onze nieuwsbrief.