Met de trein naar de Camino de Santiago

Lang voor het concept van slow travel bestonden er al pelgrimstochten. Eeuwenlang en in verschillende culturen was er diepe bewondering voor de reis zelf, waarbij de eindbestemming nooit het hele verhaal was. Voordat je een heilige tempel, helend water of een eeuwenoud heiligdom bereikte, had je er al lange dagen te voet opzitten, bewegend in het ritme van de natuur. Of het nu spiritueel of seculier is, een pelgrimstocht weerspiegelt een filosofie die nauw verwant is aan slow travel: reizen veranderen ons.

Op zijn best verbindt reizen ons met de gedeelde mensheid, en onthult het onze eigen veerkracht, nieuwsgierigheid en ons vermogen tot verwondering. De hernieuwde populariteit van eeuwenoude paden zoals de Camino de Santiago, die tegenwoordig worden omarmd door mensen van alle geloven en achtergronden, wijst op een collectief verlangen om te vertragen en met intentie te reizen.

Dat was ook mijn eigen streven toen ik begon aan een van de oudste en bekendste pelgrimspaden in Europa: de Camino de Santiago via de Franse route. Ik legde een klein deel af van de hele route die eindigt bij de beroemde kathedraal van Santiago de Compostela. Maar mijn pelgrimstocht begon al ver voor het officiële startpunt in de Franse Pyreneeën; hij begon op het treinstation St Pancras. Voordat ik te voet aan mijn pelgrimstocht begon, was er eerst een pelgrimsreis per spoor. 

Het voelde logisch dat de opmaat naar een van de langzaamste reizen – en langste wandelingen – die ik ooit in mijn leven had gemaakt, net zo mindful en aardend zou zijn. Vanaf de Eurostar, zag ik het platteland van Kent verdwijnen toen ik de Kanaaltunnel inreed, om vervolgens weer tevoorschijn te komen in de ochtendmist van Noord- Frankrijk. Met een zo licht mogelijke tas (7 kg) was ik op pad zonder laptop of zelfs maar een boek. Vanaf mijn stoel aan het raam waren dit kostbare uren zonder andere afleiding dan mijn kleine blog. Tussen het naar buiten staren door schreef ik wat gedachten op over de reis die voor me lag. 

Na de Eurostar naar Parijs, maakte ik mijn tweede treinreis via het historische spoorwegnetwerk van Nouvelle-Aquitaine naar Bayonne, waar ik genoeg overstaptijd had om even naar de prachtige nabijgelegen rivier te wandelen (slechts vijf minuten lopen) voor een koud drankje. Hier zag ik tot mijn grote vreugde de eerste sint-jakobsschelpen aan wandelrugzakken hangen: het symbool van de Camino-pelgrims, die dezelfde kant op gingen als ik.

Vanaf Bayonne is het een korte treinrit (of in mijn geval een vervangende bus) langs spectaculaire berglandschappen naar het startpunt van de Camino Francés: St Jean Pied de Port, een charmant stadje genesteld in de Franse Pyreneeën. Aan de rugzakken, schelpen en zenuwachtige gesprekken over blaren en het gewicht van de tassen was het duidelijk dat vrijwel iedereen die in St Jean uitstapte ook aan het begin van hun Camino stond. De steile klim vanaf het station was een zenuwslopende kennismaking, maar al 15 minuten later had ik ingecheckt in mijn eerste hostel.

Het hostel bij het startpunt in St Jean was het enige hostel – of albergue – dat ik van tevoren had geboekt. Het gaf me rust tijdens de reis ernaartoe en bood de kans om de eerste nacht comfortabel door te brengen in een accommodatie die het midden hield tussen een hostel en een hotel. Zoals traditie is voor albergues langs de Camino, was de slaapplek inclusief een gezamenlijke pelgrimsmaaltijd (meestal vlees of bonen met rijst), een bed op een slaapzaal en ontbijt de volgende ochtend: meestal tortilla, vers brood en koffie.

In de avond hing er onder het genot van glazen rode wijn en stevige kommen rijst een warme en open sfeer in de groep. We deelden verhalen, bespraken onze zorgen en hoe we ons hadden voorbereid op de reis die voor ons lag. Ik dacht terug aan de schoonheid van de treinreis die me hierheen had gebracht, mindful en zonder een enkele wachtrij op het vliegveld. De pelgrimsreis per trein zat erop, nu was het tijd voor de pelgrimstocht te voet.

De vrijgevochten pelgrim zal je vertellen dat spontaniteit een vereiste is voor de Camino – en nu ik mijn eigen reis achter de rug heb, ben ik het daar wel mee eens. Maar als knipoog naar mijn zenuwen vooraf en voor degenen die graag vooruitplannen, is hier de samenvatting van hoe je vooruit plant (of niet).

• Boek je eerste hostel bij het startpunt van je Camino. Dit geeft je rust en zo kun je ook iets uitkiezen wat er leuk uitziet.

• De Buen Camino-app is je beste vriend: het is je gps-kaart (hoewel de route ontzettend goed is aangegeven) en een manier om van tevoren hostels te boeken als je dat wilt.

• Als je de authentieke pelgrimservaring wilt omarmen, hoef je hostels niet van tevoren te boeken (behalve je eerste nacht). Het voordeel hiervan is dat je vrij en flexibel bent in hoe ver je elke dag loopt. Als je op tijd aankomt (idealiter voor 14:00 uur), is de kans groot dat je probleemloos een slaapplek vindt – zolang je niet te veeleisend bent! Er zijn albergues die al honderden jaren bestaan, waarvan er veel om bekendstaan dat ze altijd wel een plekje vinden voor pelgrims (zelfs als dat op de vloer van de kerk is!). Als je minder zin hebt om op een matje te slapen of een slaapzaal te delen met meer dan 30 mensen, kun je ervoor kiezen om elk verblijf van tevoren te boeken en jezelf zelfs te trakteren op een privékamer. 

• Het dragen van je eigen bagage is een overgangsritueel voor Camino-pelgrims – en het is ook ideaal voor stressvrij reizen per trein. Maar het is niet de enige manier! Er zijn bagagetransportbedrijven die je tas voor je van stop naar stop kunnen dragen, of je kunt dit van dag tot dag bekijken, afhankelijk van hoe je je voelt. De meeste hostels bieden een bagagetransportservice aan als je dit op de dag zelf met hen regelt.

Over bagage werd aan de eettafel druk gedebatteerd. Sneakers of wandelschoenen? Poncho of regenjas? Ik had gekozen voor de 'huid is waterdicht'-aanpak en verving een regenbroek door een korte broek en een sportlegging als dat nodig was, met het idee dat ze 's nachts wel zouden drogen en mijn tas licht zouden houden. Ook had ik gekozen voor trailrunningschoenen in plaats van wandelschoenen, wat me uitstekend is bevallen (wat je ook doet: draag geen nieuwe schoenen!). Denk voor een tas van 7 kg in de lente- of zomermaanden aan de volgende basisbenodigdheden:

• Wandelstokken (vooral voor het traject door de Pyreneeën) 

• Zonnehoed

• Waterdichte jas of regenponcho

• Korte sportbroek

• Hardlooplegging of lichte wandelbroek

• Hardloopschoenen of wandelschoenen

• Een thermische laag (handig, zelfs in de warmere maanden, want in de bergen kan het 's nachts koud zijn)

• Dunne trui

• Een paar ademende T-shirts

• Eén lichte outfit voor de avonden (zodat je iets hebt om je in om te kleden)

• Eén pair waterdichte slippers (voor douches op de slaapzaal en 's avonds)

• Ondergoed

• EHBO-set (inclusief blaarpleisters)

• Waterfles

• Een stuk zeep (geschikt voor het gezicht)

• Zonnebrandcrème

• Zonnebril

• Tandenborstel en tandpasta

• Zaklamp

• Wasmiddel voor de handwas (essentieel bij zo'n kleine selectie kleding!)

De vrijwilligers van het hostel vertelden me dat de meeste mensen vroeg vertrekken en meestal voor 14:00 uur bij hun hostel aankomen. Dus na het eten ging ik vroeg naar bed en de wekker ging om 06:00 uur. Ik zette me schrap voor wat volgens de geruchten de zwaarste wandeldag zou worden: dag 1 door de Franse Pyreneeën. 

Met mijn rugzak van 7 kg op mijn rug vertrok ik om 06:00 uur, net toen de zon opkwam. Ik begon mijn tocht over de kasseien van St Jean en liep de heuvels in. Ik was verrast door het aantal medereizigers en samen met de vele gele schelpen die de route markeerden, besefte ik dat ik me geen zorgen hoefde te maken om te verdwalen. We wisselden zenuwachtige glimlachen en verhalen uit over de reis die voor ons lag. Het was een mistige ochtend, maar naarmate we verder de Pyreneeën in klommen, trok de mist op en staken de groene bergtoppen boven de wolken uit. 

Net na het middaguur had ik mijn geplande afstand van 15 mijl gelopen en kwam ik aan in het bergdorpje Roncesvalles in Navarra. Dankzij een tip van een medewandelaar had ik besloten een bed te zoeken in de lokale donativo - een soort herberg gerund door lokale kerken die draaien op vrijwillige bijdragen, bekend om hun gastvrijheid, eenvoudige onderkomens en gezellige gezamenlijke diners. Die avond proostten we, zittend tussen mensen van alle leeftijden, nationaliteiten en achtergronden, op de eerste wandeldag. 

Na het bedwingen van de Pyreneeën liep de rest van mijn Camino door de glooiende heuvels van Navarra, langs historische stadjes en piepkleine dorpjes omgeven door de wijngaarden van La Rioja (waar ik natuurlijk even stopte om de beroemde rode wijnfontein te proberen). De route bleef vrijwel gelijk aan wat ik in eerste instantie had gepland:

• St Jean Pied de Port → Roncesvalles

• Roncesvalles → Larrasoña

• Larrasoña → Pamplona

• Pamplona → Puente la Reina 

• Puente la Reina → Estella-Lizarra

• Estella-Lizarra → Los Arcos

• Los Arcos → Logroño

Logroño was het geplande eindpunt van mijn Camino, een ideale finish dankzij het goed verbonden treinstation met rechtstreekse treinen naar zowel Madrid als Barcelona. Ik had een zitplaatsreservering geboekt voor mijn Interrail -pas met een paar dagen speling voor het wandelen, maar omdat ik een dag voor mijn trein aankwam, besloot ik om nog een laatste dag door te lopen naar Nájera met een groep vrienden die ik onderweg had gemaakt. Dankzij de uitstekende busverbindingen (tenminste voor de eerste helft van de Camino Francés) was het makkelijk om de volgende dag terug te reizen voor mijn trein vanuit Logroño.

De Spaanse zon scheen op mijn laatste wandeldag toen ik de stad uitliep. Het voelde vreemd om mijn oorspronkelijke eindpunt voorbij te lopen, maar het deed me denken aan de vrijheid die reizen over land biedt. Terwijl ik meeliep met medewandelaars (die inmiddels vrienden waren geworden) die op weg waren naar Santiago, besefte ik hoe makkelijk het was geweest om met hen mee te reizen naar Santiago en terug te keren met dezelfde Interrail-pas die ik voor mijn heenreis had gebruikt. Hoe verleidelijk dit ook was, ik bereidde me voor op de terugkeer naar de realiteit en dacht terug aan de afstand die ik op eigen benen (en daarvóór met de trein) had afgelegd. Ik had grenzen overgestoken, bergketens bedwongen, maaltijden gedeeld en na 195 kilometer kwam ik aan in Nájera, waar ik mijn wandelschoenen voor de allerlaatste keer uittrok. 

De volgende ochtend at ik mijn ontbijt van koffie en tortilla op het terras van de albergue, terwijl ik de wandelaars in groepen zag vertrekken om hun reis voort te zetten naar het westen, de dorre regio van La Meseta in en door naar Santiago. Ik voelde me uitgerust omdat ik voor het eerst na 06:00 uur wakker was geworden, en het idee om een paar uur in de trein te zitten voelde als het perfecte medicijn voor mijn vermoeide voeten.

De terugreis verliep vlekkeloos en het was een bijna meditatieve ervaring om vanaf een raamplaats in de trein dezelfde landschappen waar ik te voet doorheen was getrokken, nu in omgekeerde richting aan me voorbij te zien trekken. Ik was onderweg met de rechtstreekse trein naar Barcelona voor een paar herstellende nachtjes bij vrienden die me een comfortabel bed, een douche en een wasmachine hadden beloofd.

Op de agenda: heel weinig wandelen! Na een van de beste nachten slaap uit mijn leven en een paar wasbeurten later, zaten we op een zonnig plein in Barcelona. Met de benen omhoog gleed de middag voorbij in een rustig Catalaans tempo, met meerdere rondjes sangria en een constante stroom aan tapas om weer op te laden. Toen ik eenmaal weer wat energie kreeg, maakten we een ontspannen wandeling door het spectaculaire Museu Nacional d'Art de Catalunya, inclusief de nieuwe Sim-collectie over de Spaanse Burgeroorlog.

De volgende dag stapte ik op de TGV van Barcelona, rechtstreeks naar Parijs. Een verbinding waar ik dol op ben vanwege de efficiëntie en snelheid, maar ook vanwege de glimpen van het landelijke Spanje en Frankrijk die direct aan het raam voorbijtrekken: van de flamingo's in de wetlands van Figueres tot de wijngaarden van de Rhônevallei. Ik ving nog een laatste glimp op van de Pyreneeën, deed een klein dutje en werd wakker in Parijs. 

Het laatste deel van mijn reis was de vertrouwde Eurostar van Parijs naar Londen. Het was een trein die ik al talloze keren had genomen, en toch zag alles er anders uit toen de zon onderging over het uitgestrekte Franse platteland. Het landschap was getekend door de reis die ik net had afgelegd, doordrenkt met nieuwe herinneringen en nieuwe ervaringen. Tijdens dit laatste stuk op weg naar huis moest ik denken aan de woorden van wijlen Anthony Bourdain:

Reizen is niet altijd even mooi... Maar dat geeft niet. De reis verandert je; het hoort je te veranderen. Het laat sporen achter in je geheugen, in je bewustzijn, in je hart en op je lichaam.

Toen mijn trein St Pancras binnenreed, was de cirkel rond. Ik had blaren (slechts twee!) en was licht verbrand, maar ik was heerlijk moe, had hernieuwde zin in avontuur en een diep verlangen om terug te keren en de reis naar Santiago te voltooien. Mijn voeten hebben rust nodig, maar tot die tijd zijn er treinen.